ons aanbod

Tel: 089/36.79.40 en 089/36.79.41

Vaders nemen het voortouw

De opvoedingswinkel en het stadsbestuur van Genk gaan vanaf 2008 in de wijk Sledderlo en Kolderbos het programma ‘Vaders in het voortouw’ starten.

Het programma start vanuit een bestaande vadergroep Maarifa van Marokkaanse vaders die sinds jaren frequent samenkomen om te praten over opvoeding en onderwijs en daarbij begeleid worden door medewerkers van de Opvoedingswinkel en de Cel Educatieve projecten (CEP)

Het nieuwe project wil Marokkaanse vaders uit Sledderlo en Kolderbos aanspreken over en actief inzetten voor de opvoeding, de onderwijsloopbaan en de vrije-tijdsinvulling van hun kinderen.

In Genk Zuid betreft het vooral Marokkaanse mannen tussen 25 en 45 jaar die afkomstig zijn uit de Rif, het noordelijke berggebied van Marokko. Het gaat over een 100-tal gezinnen die geconfronteerd worden met de gevolgen van migratie, de huidige tijdsgeest en de maatschappelijk kwetsbare situatie waarin ze verkeren (laaggeschoold, beperkte inzichten over ‘jong zijn in Genk’, werkloosheid, wonen in een wijk met een hoog risicoprofiel,…).

Het gaat dus over gezinnen met kinderen die in onderwijs, opvoeding en vrije tijd te maken hebben met achterstelling, achterstand en processen van toenemende maatschappelijke kwetsbaarheid. De participatie aan het reguliere aanbod van ontspanning, vorming en educatie in hun vrije tijd is voor deze kinderen en jongeren zo goed als afwezig. Hun onderwijsresultaten zijn, ondanks hun vrije goede taalvaardigheid zorgwekkend.

Vanuit het stadsbestuur en de opvoedingswinkel is er stapsgewijs en op basis van een intensieve vertrouwensrelatie een stevige vaderwerking opgebouwd vanuit een respectvolle dialoog . Dit is dan ook de aanleiding geweest van het nieuwe programma: een aantal vaders (jong en oud) vanuit deze werking treden naar voor als rolmodel en wensen een activerende, appellerende rol te spelen naar de rest van hun gemeenschap om zo

permanent binnen de eigen gemeenschap te sensibiliseren en te praten over het belang van vaders in de opvoeding en welke winst ze hiermee kunnen behalen

voorbeeldgedrag te vertonen binnen de groep vaders op vlak van inzet , engagement, betrokkenheid en toezicht bij het opvoedings-, vrijetijds- en onderwijsgebeuren

met vaders in dialoog te treden rond concrete opvoedingssituaties, -problemen en knelpunten in de gezinnen, op school, in de wijk en in de gemeenschap

partner te zijn bij acties op school, in het buurtgebeuren, van de opvoedingswinkel en de cel educatieve projecten (debatten, activiteiten met vaders en kinderen, vadergroepen,…)

jongeren aan te spreken op hun motivatie, ambities, inzet, burgerzin, verantwoordelijkheidsgevoel,….

De cel educatieve projecten en de opvoedingswinkel wil in samenwerking met de Marokkaanse moskee deze voorbeeld-vaders aanstellen als ambassadeurs inzake ‘vaders nemen het voortouw’. Concreet worden 2 vaders aangesteld en moeten zij een vormings- en coachingstraject doorlopen. Deze vorm van support en begeleiding zou hen moeten toerusten om tegemoet te kunnen komen aan bovengenoemde verwachtingen tav vaders uit de Marokkaanse gemeenschap in betreffende wijken. Het vormings- en coachingstraject ziet er als volgt uit::

Tweewekelijkse coachingsgesprekken met beide vaders: planning, aanpak, feedback, knelpunten,….

Maandelijkse intervisiebijeenkomsten over hun voorbeeldfunctie, hun motivatie, hun vaststellingen, hun aanbevelingen,….

Organiseren van gespreksmomenten tussen henzelf en andere sleutelpartners uit onderwijs, welzijn,hulpverlening, politie als een ‘go-between’ tussen de gemeenschap en betreffende instanties

Organiseren van vorming over methodieken zoals ‘het huisbezoek’, motivationele gespreksvoering, communicatievaardigheden, ….

Doel hiervan is dat zij als ‘paraprofessional’/ ambassadeur - in opvolging van de buurtmoeders- voldoende worden toegerust :

om andere vaders te kunnen sensibiliseren over het belang van vaderbetrokkenheid,

om hen te kunnen activeren en te bewegen deel te nemen aan de maandelijkse debatten en gesprekken over de toekomst van hun jongeren,

hen bekwaam te maken in het vormen van nieuwe netwerken binnen de gemeenschap en de wijken.

Hoewel ‘informeel’ beschikken de 2 Marokkaanse buurtvaders wel over een mandaat vanuit de gemeenschap en de bredere lokale , stedelijke gemeenschap.

ons aanbod

Een waaier van opvoedingsondersteunend aanbod, projecten en programma’s onderverdeeld in 7 clusters.

Het oorspronkelijke aanbod van de Genkse opvoedingswinkel onderging reeds een aantal verschuivingen en aanvullingen doorheen de jaren . De werking werd verder uitgediept en uitgebreid naar meer specifieke doelgroepen, thema’s of buurten. Het huidige ondersteuningsaanbod kan onderverdeeld worden in zeven clusters:

Het realiseren van een info- en vraagbaak via de opvoedingswinkel

Het organiseren van pedagogisch advies in de vorm van spreekuren, kortdurende thuisbegeleiding en begeleide doorverwijzing.

Het organiseren van groepsgerichte opvoedingsondersteuning aan de hand

van themabijeenkomsten, oudercursussen en trainingen

Het organiseren van ‘buurtprogramma’s op maat’ voor moeilijk bereikbare doelgroepen of specifieke noden en behoeften

Nieuwe initiatieven of vernieuwende projecten: Instapje

Het organiseren van kortdurende pedagogische trajecten voor jongeren, hun ouders en hun leerkrachten indien het fout dreigt te lopen thuis en op school

Het aanbieden van langdurige intensieve opvoedingsondersteuning aan huis bij multi-problem gezinnen indien problemen halsstarrig en complex zijn: Opzet

In wat volgt beschrijven we iedere cluster meer uitgebreid. klik hiervoor op de vet gedrukte tekst van de cluster die u wil bekijken.

7.Het aanbieden van langdurige intensieve opvoedingsondersteuning aan huis bij multi - problem gezinnen indien problemen halsstarrig en complex zijn: Opzet

Opzet staat voor Orthopedagogische Zorg en Training. In tegenstelling tot de meeste werkingen van de opvoedingswinkel staat deze module voor een intensieve, langdurige begeleiding aan huis. Bestemd voor gezinnen in Genk met een hoeveelheid aan problemen, waarvan opvoeding er één is. Een aanpak op maat wordt samen met het gezin uitgewerkt, in samenwerking met andere hulpverleners of diensten.

OrthoPedagogische Zorg En Training (OPZET) biedt intensieve opvoedingsondersteuning aan huis voor Genkse gezinnen met kinderen tussen 0 en 18 jaar. Gezinnen met een ernstig risico op achterstelling op uiteenlopende levensdomeinen: financieel, tewerkstelling, onderwijs, gezondheid, huisvesting, … De situatie van onze doelgroep wordt gekenmerkt door de chronische, langdurige en complexe aard van problemen, vaak gecumuleerd over verschillende levensdomeinen. Verandering is een moeizaam proces. Een indicator die we hanteren is dat op minstens 3 levensdomeinen problemen ervaren worden.

De werking van Opzet is gericht naar kinderen én hun gezin. Centraal hierin is ons aanbod gericht op opvoedingsondersteuning, vaak verweven met psychosociale ondersteuning. Hiervoor hebben wij aandacht voor de samenwerking met ouders, oog voor de loyaliteit tussen ouder en kind en proberen we ouders zelf zoveel als mogelijk hun oudertaken te laten vervullen.

Door advies en training geven we opvoeding terug een vooraanstaande plek en verstevigen we de pedagogische draagkracht van ouders in hun gezin. Uitgaande van aanwezige krachten en competenties gaan we op zoek naar mogelijkheden tot herstel van de zelfsturing van de betrokkenen. We vertrekken vanuit een out-reachende, activerende, integrale benaderingswijze en vanuit een gedachtegoed dat gebaseerd is op empowerment.

We werken in het gezin, in het territorium van ouders en kinderen met de daar geldende normen en waarden. Een traject start bij het eerste contact met het gezin. De introductie in het gezin gebeurt door de verwijzer: ocmw, clb, school, artsen, comité voor bijzondere jeugdzorg, jeugdrechtbank, …

In de eerste periode staat een uitgebreide kennismaking centraal (gezinsanamnese, probleeminzicht, krachten en competenties, sociaal netwerk, aanwezige hulpbronnen en hulpverleners,…).

Na deze eerste fase nemen wij deel aan een overleg waarbij alle betrokken hulpverlenende diensten rond tafel zitten, samen met de ouders: een Lokaal Cliënt Overleg (LCO).

Hier worden afspraken gemaakt volgens het maatzorgprincipe.

De duurtijd van een opzet- traject varieert tussen 3 maanden en meerdere jaren, al dan niet onderbroken, afhankelijk van de noden van dit gezin. Gemiddelde begeleidingsduur is 15 à 18 maanden.

We hebben een capaciteit van 30 gezinnen, op jaarbasis betekent dit dat we in een 40-tal verschillende gezinnen actief zijn. Soms kan het even duren vooraleer we effectief starten met een opzetbegeleiding in een aangemeld gezin.

4.Het organiseren van ‘buurtprogramma’s op maat’ voor moeilijk bereikbare doelgroepen of specifieke noden en behoeften.

Speel'wij

Babbel'ma

't Huisspel

Vaders nemen het voortouw

Opvoedingsondersteuning is ondersteunend meelopen, schrijft J. Hermanns, hoogleraar uit Nederland. Moeilijk bereikbare ouders worden bereikt door respect en vertrouwen; door persoonlijk, sensitief en volhardend contact; inspelend op de actuele vragen en behoeften van de ouder én de eigen kracht versterkend.

Centraal in onze buurtprogramma’s staan een aantal succesvolle aanknopingspunten in het werken met ‘moeilijk bereikbare’ gezinnen en jongeren:

•

Samenwerking met deze doelgroep vraagt van de opvoedingsconsulent

kritische reflectie op zijn eigen referentiekader,

dialoog met de cliënt en

het opbouwen van een vertrouwensrelatie.

om zo zicht te krijgen op de werkelijke behoefte van de cliënt

•

Aansluiten bij competenties: niet enkel aandacht voor knelpunten, maar vooral voor de krachten, de mogelijkheden en de kansen.

•

Vergroten van de draagkracht: positieve ervaringen versterken het zelfvertrouwen.

•

Sociale steun en netwerkversterking is een bufferfunctie tegen stress en een veelheid aan problemen

•

Outreachende en vindplaatsgerichte werkwijze: aanbod organiseren waar de mensen leven en opvoeden of opgroeien

•

Samenwerken met lokale netwerken, met sleutelfiguren en paraprofessionals.

Speel’Wij

Speel’Wij is een buurtprogramma op maat dat gericht is op ontwikkelingsbegeleiding, opvoedingsondersteuning en netwerkversterking voor ouders met kinderen tussen 0 tot 3 jaar. Het programma is in oorsprong geïnspireerd op de Maison Vertes van ‘Dolto’. Het gaat om het bieden van concrete steun en tips voor opvoedingssituaties en - problemen en om de bevordering van de ontwikkeling van de kinderen door spelstimulering.

Speel’Wij is een samenwerkingsproject tussen Kind en Gezin, CGG en de Opvoedingswinkel. Het programma situeert zich in twee Genkse wijken met een hoog risicoprofiel: Kolderbos en Sledderlo. Sinds kort zijn ook de buurtscholen actief betrokken partners.

De concrete werking houdt in dat (groot)ouders mét kinderen onder de drie jaar elke week één voormiddag kunnen komen spelen in de Speel”Wij’. De ruimte is kindvriendelijk ingericht en er is keuze uit een gevarieerd en divers aanbod speelgoed.

Specifiek aan dit project is dat er steeds professionals (een kinderpsychologe, een verpleegster en een opvoedingsconsulent) aanwezig zijn in dit laagdrempelig buurtprogramma. Zij volgen enerzijds de ontwikkeling van de kinderen mee op en kunnen anderzijds steeds ter plaatse vragen beantwoorden over opvoeding, hechting, medische zaken, voeding, zindelijkheid, slapen, ontwikkeling, enz…De aanwezigheid van een kleuterleidster in Sledderlo geeft nog een extra dimensie aan het project omdat zij vanuit haar onderwijspedagogische kennis een korte spel -of knutselactiviteit aan de peuters en hun ouders aanbiedt. Bijkomend effect is dat de ouder én peuter de juf na een tijdje kent en vertrouwt en zo de overgang naar de kleuterschool een stuk vergemakkelijkt .

Van elk kind wordt in samenspraak met de moeder een peutervolgsysteem bijgehouden dat op regelmatige basis wordt besproken. Dit is een goed hulpmiddel om af en toe extra tijd vrij te maken om met mama dieper te kunnen ingaan op haar vragen betreffende de opvoeding en ontwikkeling van haar kind. Het geeft de ouder ook concrete kapstokken om naar de ontwikkeling van kinderen te kijken.

De werking van Speel’Wij is verder gebonden aan een minimum van regels. Naast samen komen spelen is er een gemeenschappelijk moment voorzien waar ouders en kinderen een stuk fruit aan tafel eten. Ook is er de onderlinge afspraak dat ouders de eerste verantwoordelijke blijven en daarom niet te sterk moeten vertrouwen op de tussenkomst van de begeleiders bvb bij een conflictsituatie tussen twee peuters. Het gaat dus vaak om het aanbieden van veilige oefenmomenten voor ouders en kinderen zowel naar samen spelen als naar het stellen van grenzen.

Naast ontwikkelingsstimulering en opvoedingsondersteuning betekent Speel’Wij voor veel moeders eveneens een uitbreiding van hun sociale netwerk; dit kan bijdragen aan het doorbreken van hun isolementspositie in de wijk. Een belangrijke rol hierin heeft de buurtmoeder ‘gastvrouw’. Zij is naast diegene die de praktische organisatie mee opneemt ook diegene die moeders uit de wijk aanspreekt, uitnodigt en instaat voor een warm onthaal.

Verbonden aan de Speel’Wij’ bestaat de moedergroep ‘moeders onder elkaar’. Het is de bedoeling om aanvullend in groep te werken rond opvoedings -en ontwikkelingsthema’s .

Recent onderzoek toont aan dat kinderen die deelnemen aan Speel’Wij significant hoger scoren op ‘welbevinden’ bij aanvang in de kleuterschool in vergelijking met niet Speel’Wij kinderen. Dat zij verder ook hoger scoorden op ‘betrokkenheid’ en ‘competenties’ (echter niet significant) is een hart onder de riem voor de vele medewerkers en deelnemers van dit buurtprogramma.

Babbel’ma

Een ander project werd opgestart in de Genkse wijk Winterslag. De opstart werd voornamelijk gebaseerd op het opvoedingsondersteunend programma Home-Start. De keuze om individueel te werken via huisbezoeken gebeurde op basis van herhaalde mislukkingen van groepsgericht aanbod (centerbased programma’s) in betreffende wijk. Opvoedingsondersteuning én netwerkversterking via een vrijwilliger die op huisbezoek gaat bij moeders staat centraal in Home-start en in ons Babbel’ma-programma.

Babbel’ma is een preventieprogramma dat zich situeert in de wijk Winterslag. Bedoeling van het project is moeders met jonge kinderen te ondersteunen op het vlak van opvoeding. Dit kan zowel informatief , emotioneel als instrumenteel zijn. Uniek aan het project is dat deze ondersteuning hoofdzakelijk gebeurd door paraprofessionals. Deze paraprofessionals zijn zelf moeders die vanuit eigen ervaringen en ondersteund door coaches als een soort supporter aan de kantlijn staan. Concreet betekent dit dat elke babbelmama zo’n vijftal vrouwen wekelijks of tweewekelijks bezoekt Deze uitwisseling met en/of ondersteuning van een andere moeder werkt vaak ontlastend en ontspannend wat op zijn beurt positief effect heeft op de opvoeding . Belangrijk om te weten is dat de moeders die beroep doen op een Babbel’ma (BM) geen zware opvoedingsproblemen hebben maar gewone alledaagse vragen. Rijzen er toch opvoedingsvragen dan schakelt de BM de hulp in van de coaches (zijn opvoedingsconsulenten uit de opvoedingswinkel).

Op dit moment zijn er vier Babbel’ma’ s aangesteld waar men beroep op kan doen.

Het zijn twee Turkse mama’s , een Marokkaanse en een Belgische. Ze hebben een korte voor-opleiding gehad en komen tweewekelijks samen voor intervisie, naast het wekelijkse uur coaching.

De Babbel’ ma’ s beschikken ook over heel wat spelmateriaal dat uitgeleend kan worden aan de gezinnen. Ze introduceren het speelgoed, leggen uit hoe het werkt en motiveren de mama -indien nodig- om samen te spelen. De Babbel’ma’s sluiten aan op de leefwereld van de moeders en breiden die gevoelig uit met hun eigen ervaringen, kennis en inzichten over alles met betrekking tot opvoeding, ontwikkeling, school, vrijetijd en veiligheid van de kinderen

Regelmatig worden er ook groepsbijeenkomsten georganiseerd waarop alle gast-moeders worden uitgenodigd. Thema’s zoals waarden en normen, straffen en belonen, zindelijkheid, eet- en slaapproblemen en vrijetijdsbesteding staan dan op het programma.

’t Huisspel

De samenwerking tussen de opvoedingswinkel en ’t Huis (CAW Sonar) in dit programma richt zich tot maatschappelijk kwetsbare ouders met hun jonge kinderen. De ouders die deelnemen aan de groep kennen elkaar al doordat ze regelmatig samenkomen in ’t Huis. Van hieruit kunnen ze instappen in een leer- en doegroep waar allerlei ontwikkelings- en opvoedingsthema’s centraal staan: bvb. spel- en taalontwikkeling, de interactie ouder-kind en ouderlijke vaardigheden. De groep komt wekelijks samen tijdens de lunch in ’t Huis. Geleidelijkaan groeit er een vertrouwensband met de opvoedingsconsulent en stellen de ouders ook hun persoonlijke opvoedings- en hulpvragen. Dit resulteert in een pedagogisch spreekuur, vormingsreeksen of in een andere vorm van ondersteuning of hulpverlening.

6.Het organiseren van pedagogische trajecten voor jongeren, hun ouders en hun leerkrachten indien het fout dreigt te lopen thuis en op school.

Niet alle kinderen en jongeren groeien op onder dezelfde omstandigheden. Bepaalde kwetsbare jongeren vertonen risicogedrag voor zichzelf, voor hun omgeving en voor de samenleving. Deze jongens en meisjes vallen uit op school, thuis of in hun vrije tijd omwille van uiteenlopende redenen. Sommigen dreigen in een neerwaartse spiraal van probleemgedrag te verzeilen, anderen missen hierdoor heel wat belangrijke ontplooiingskansen.

De opvoedingswinkel en de stad Genk willen gezamenlijk een preventief programma realiseren voor deze kwetsbare jeugd.

Dit programma richt zich tot alle Genkse jongeren tussen 8 en 15 jaar, hun ouder(s) en hun leerkracht(en) met een vraag naar begeleiding of hulp. Deze hulpvraag kan te maken hebben met opvoedingsproblemen, bezorgdheden over de ontwikkeling, gedragsproblemen, conflicten tussen ouder(s) en jongeren, problemen van jongeren op school, problemen in de omgang van jongeren met leeftijdsgenoten en in de vrije tijd. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de jongere:

teruggetrokken is

zich verveelt in zijn/haar vrije tijd

een laag zelfbeeld heeft

faalangstig is

vaak ruzie maakt

brutaal, impulsief of agressief reageert

veel rondhangt op straat

gepest wordt of zelf pest

moeilijkheden heeft in omgang met leeftijdsgenoten

geniepig of heimelijk is

De pedagogische trajecten zijn gebaseerd op het competentiemodel en op netwerkversterking. Met behulp van dit model trachten we de sociaal - emotionele vaardigheden en competenties van de jongere te versterken. Mogelijke thema’s van de ondersteunende contacten zijn:

Jongere:

inzicht krijgen in eigen gedrag en handelen en impact hiervan in interactie met anderen

aanleren en trainen van gedragsalternatieven en sociale vaardigheden

uitbreiding van gezonde vrijetijdsbesteding en contact met leeftijdsgenoten

herorganiseren of stabiliseren van de schoolloopbaan

Ouder(s):

Inzicht in interactiepatronen met jongere en impact hiervan op zijn/haar gedrag

uitbreiding en training van de ouderlijke vaardigheden

verstevigen van de ouder/kind relatie

verstevigen van de communicatie met de school en leerkracht(en)

problemen beter hanteerbaar maken naar de toekomst toe

Leerkracht(en)

Inzicht in interactiepatronen met jongere en impact hiervan op zijn/haar gedrag

aanbieden van adequate opvoedingsvaardigheden

afstemming van de relatie tussen school, jongere en ouder(s)

indien noodzakelijk aanbieden van ondersteuning inzake klasmanagement en klasdynamiek

Hoe gaan we tewerk?

Aanmelding van deze jongeren gebeurt steeds in onderlinge overeenstemming tussen ouders en school. Concreet kan de aanmelding in de opvoedingswinkel gebeuren door de ouder, de school of het CLB.

Indicaties voor aanmelding:

Leeftijd 8-15 jaar

woonachtig in Genk

schoollopen in Genkse school

schoollopen in school die door Genks CLB’s wordt begeleid

schoollopen in het gewone onderwijs

met instemming van ouders en school.

Eerste fase : probleemanalyse + opstellen begeleidingsplan

Kennismaking, opbouwen van een werkrelatie en gezamenlijk inzicht krijgen in het probleem zijn de voornaamste werkdoelen in deze fase.

Dit levert voldoende informatie om het verder verloop van het pedagogisch traject te concretiseren: een individueel aanbod, een groepsaanbod of een combinatie van beiden.

Tweede fase: individueel en/of groepsaanbod

Individueel aanbod:

We organiseren een 10-tal intensieve contacten met de jongere, ouder(s) en leerkracht(en). De inhoud en de vorm van deze contacten/gesprekken zijn gebaseerd op gezamenlijk gestelde doelstellingen en wensen tot verandering. Op regelmatige tijdstippen gebeurt er een terugkoppeling naar de concrete situaties waar het probleemgedrag zich voordoet.

Groepsaanbod:

In het groepsaanbod werken we leeftijdsgebonden, een kindergroep (8 -11 jaar) en een pubergroep (12-15 jaar). Deze acties zijn een bundeling van outdoormethodieken en inhoudelijke sociale vaardigheidstraining. De activiteiten vormen het aangrijpingspunt om te werken rond verschillende thema’s zoals relaties, groepsdruk, gezag, gevoelens, gedrag, impulscontrole,… Om de reeds aangeleerde, ontwikkelde vaardigheden te toetsen in concrete praktijksituaties en hierna een transfer te maken, kiezen we als slotmoment een meerdaags kamp.

Jaarlijks worden er een 50-tal pedagogische trajecten gerealiseerd.

3.Het organiseren van groepsgerichte opvoedingsondersteuning aan de hand van themabijeenkomsten, oudercursussen en trainingen naar ouders en/of kinderen.

Themabijeenkomsten

Op regelmatige basis organiseren we eenmalige bijeenkomsten voor ouders/professionals over onderwerpen die te maken hebben met de opvoeding en ontwikkeling van kinderen. Ze worden meestal georganiseerd in samenwerking met onze netwerkpartners en vinden zowel plaats in de opvoedingswinkel als in basisvoorzieningen in de verschillende Genkse wijken of daarbuiten. Vaak is er sprake van samenwerking tussen scholen, ouderverenigingen, kinderdagverblijven, consultatiebureaus, socio-culturele verenigingen,... Soms zijn ze ook gekoppeld aan andere programma’s (Speel’wij, Babbel’ma, een vadergroep, Wiebel kriebel,…) of vinden ze plaats in de vorm van huiskamergesprekken (tupperwaresysteem): de themabijeenkomst vindt plaats bij een ouder thuis waarbij de gastvrouw verantwoordelijk is voor het bijeenbrengen van een groep belangstellende ouders cq vriendinnen, meestal uit haar eigen netwerk. Uit een reeks aangeboden thema’s kiezen ouders zelf waar ze met elkaar over willen praten.

Eenmalige themabijeenkomsten bieden ouders de gelegenheid om kennis te maken met het fenomeen ‘praten over opvoeding’ en kunnen ook een brug slaan naar andere activiteiten op het gebied van opvoedingsondersteuning. Verschillende ontwikkelingsfasen en bijzonderheden in de opvoeding worden aangekaart: zoals ’voor het eerst op potje’, ‘voor het eerst naar school’, druk gedrag, opvoeden in nieuw samengestelde gezinnen, peuterpuberteit, faalangst, verwenning, multi-media en opvoeding, opvoedingsstress tussen 4 en 6,…

Jaarlijks geven we in de vormingskalender een overzicht van alle geplande themabijeenkomsten in de regio Genk.

Oudercursussen

Wij omschrijven oudercursussen als een serie van ten minste 3 bijeenkomsten voor ouders met een vaste groep deelnemers (tussen 7 en 15). De cursussen zijn gericht op ouders die vragen hebben over de opvoeding en op ouders met lichte opvoedingsproblemen. Deelnemers aan deze cursussen waarderen vooral de informatie en de nieuwe inzichten die worden aangereikt over opvoeden en opgroeien. Anderzijds leren ze heel veel van mekaar en staat het contact met andere ouders hoog in het vaandel. De steun die ouders van elkaar ervaren wordt heel positief beschouwd: “het is goed te horen dat andere ouders dezelfde vragen hadden. Ik had ook veel aan de tips over hoe zij de opvoeding hadden aangepakt, soms hele praktische dingen”. Aan de hand van interactieve methodieken is er veel gelegenheid om te reflecteren over de eigen opvoedingsaanpak; de cursussen zijn een bevestiging van hun ouderschap. Verder wordt er ook voldoende veiligheid gecreëerd om te oefenen met nieuwe ouderlijke vaardigheden.

De oudercursussen vinden meestal plaats in de opvoedingswinkel; soms ‘op vraag van’ worden ze ook elders georganiseerd. Ze worden begeleid door één of meerdere opvoedingsconsulenten. Jaarlijks wordt hetzelfde cursusaanbod geprogrammeerd en dit wordt 2 à 3 keer herhaald. Dit maakt dat het aanbod goed gekend is door de ouders. Een overzicht lezen ze jaarlijks in de vormingskalender.

Concreet gaat het over de volgende oudercursussen:

‘Kinderen… de baas?!’ (over ouderschap, ontwikkelingstaken en opvoedingstaken, straffen en belonen, afspraken maken, grenzen stellen én samen leuke dingen doen,…) en

‘Wat doe je best bij puberprotest?’ (over respect en vertrouwen, sturen en loslaten, lastig en onvoorspelbaar gedrag, vrienden en relaties, conflicten en communicatie).

Oudertraining

Een oudertraining is een intensieve en gestructureerde vorm van groepsgerichte opvoedingsondersteuning. De training voor ouders loopt naast een traject voor het kind zelf. Ouders worden als ‘mediator’ of cotherapeut getraind om thuis de problemen van hun kind te veranderen. Het uitgangspunt voor het direct inschakelen van de ouders bij de begeleiding van problemen, is dat veel problemen niet los gedacht kunnen worden van de omgeving waarin kinderen dagelijks leven en opgroeien.

In een oudertraining leren ouders stapsgewijs verschillende opvoedingsvaardigheden en nieuwe inzichten door kennisoverdracht, oefeningen, rollenspel en huiswerkopdrachten. Het thuis in praktijk brengen van het geleerde vormt een belangrijk onderdeel van een oudertraining.

Sinds 2003 bieden we de training ‘ik heb een maat-je’ aan: een training voor ouders en kinderen met overgewicht

In samenwerking met een kinderarts, een kinesiste, een diëtiste van Ziekenhuis Oost-Limburg en een opvoedingsconsulent realiseren we het programma ‘Ik heb een maatje’. Dit trainingsprogramma voor kinderen van 8-12 jaar met overgewicht en hun ouders beoogt geen gewichtsverlies op zich maar een permanente gedragsverandering in het eet- en bewegingspatroon van het kind/jongere.

Het trainingsprogramma is gebaseerd op het Gentse model (Braet, Van Leeuwen).

De aanmelding verloopt steeds via de kinderarts. Door middel van een medische screening probeert hij de graad van overgewicht vast te stellen en in welke mate het overgewicht bepaald wordt door genetische of andere factoren. Na het bezoek aan de kinderarts passeren de ouders en het kind bij de diëtiste voor een voedingsanamnese. Nadien komt het gezin naar de opvoedingsconsulent voor een gesprek om zicht te krijgen op de beleving van het overgewicht. Belangrijk in dit gesprek is om oog te hebben voor emotionele, gedrags - of gezinsproblematieken die een meer centrale rol innemen dan het overgewicht. Na deze intakegesprekken wordt tijdens een teamoverleg beslist welke kinderen kunnen deelnemen aan het programma. Hiervoor zijn zowel het medische luik, het pedagogische aspect en de voedingsanamnese richtinggevend.

‘Ik heb een maatje’ is een intensief trainingsprogramma waaraan niet enkel de kinderen deelnemen maar ook één of beide ouders. Beide groepen komen tien maal samen.

De kinderen komen om de 14 dagen op woensdagmiddag twee uur samen.

Het eerste uur wordt er op een speelse manier gewerkt rond voeding: ‘Wat is gezonde voeding?’ ‘Wat zijn de voedingsgewoonten in het gezin’, ‘welke momenten zijn moeilijk en wat zijn mijn alternatieven?’ Ook aandachtspunten zoals ‘hoe ga je om met pesterijen?’ zijn thema’s die aan bod komen. Er worden verschillende problemsolvings - technieken aangeleerd en kinderen worden er bewust van dat ze hulp en steun kunnen en moeten vragen. Op het einde van de sessie worden steeds concrete afspraken gemaakt wat de kinderen thuis gaan proberen. De volgende sessie start dan met het evalueren van deze huiswerkopdracht.

Tijdens het tweede uur komt het bewegingsaspect aan bod. Belangrijk hierbij is kinderen opnieuw te laten wennen aan het idee dat bewegen ook leuk kan zijn. De meeste kinderen hebben dit al sinds lange tijd niet meer zo ervaren en krijgen de kans opnieuw kennis te maken met hun eigen lichaam in een voldoende veilige omgeving. Er wordt getracht om hun activiteitenniveau tijdens de week te verhogen. Terug gaan zwemmen, dansen of lekker sporten in je eentje of in clubverband.

De ouders komen gelijktijdig met de kinderen één uur samen.

Samen met de opvoedingsconsulent en de diëtiste (die ook de kindergroep begeleiden) worden de reeds gemaakte afspraken met de kinderen doorgenomen met de ouders. Daarnaast worden ouders ondersteund in hun pedagogische aanpak van het overgewicht van hun kind. ‘Waar wordt er gegeten?’, ‘Wat staat er in een doorsnee koelkast?’, ‘Wat kan je verwachten van kinderen van die leeftijd?’, ‘En op welke manier stel je het beste grenzen aan het eetgedrag van je kind?’…

Het programma is intensief, niet gratis en vergt veel inzet van het gezin. Vooraleer kinderen en hun ouders instappen wordt er gepeild naar hun motivatie en engagement. Er wordt bijvoorbeeld verwacht dat ze alle sessies aanwezig zullen zijn en de huiswerkopdracht zo goed mogelijk proberen na te komen. De kostprijs voor het volledige programma, bestaande uit tien oudersessies, tien kindsessies en al het nodige materiaal is 150 euro. De terugkomsessies kosten 8 euro per bijeenkomst. Voor ouders in een moeilijk financiële situatie kan een tussenkomst van het OCMW worden voorzien.

Minder gaan wegen is niet ons hoofddoel. De kinderen groeien in deze leeftijdsfase nog volop en het behouden van hun gewicht is al een flinke opgave en winst. We ervaren dat de kinderen een beter zelfbeeld ontwikkelen en terug deelnemen aan sportieve en sociale activiteiten. Bovendien hebben we de ervaring dat het algemene gezinsklimaat verbetert.

2.Het organiseren van pedagogisch advies in de vorm van spreekuren, kortdurende thuisbegeleiding en begeleide doorverwijzing

Pedagogisch advies omvat kortdurende ondersteuning van ouders bij opvoedingsvragen en -problemen.

Kenmerkend voor pedagogische advisering is een vraaggerichte werkwijze en een concrete én praktische invalshoek. We maken gebruik van een methodische aanpak die geënt is op de uitgangspunten van opvoedingsondersteuning en beschreven in verschillende publicaties en handboeken (G. Blokland, 'Over opvoeden gesproken', Utrecht: NIZW, 1998).

Het lukt soms niet….

Om hem alleen in bed te krijgen; hij komt steeds terug naar beneden

Om mijn kinderen voldoende gezonde voeding te leren eten; geen groenten, geen koek?

Om zonder ruzie te praten met onze 15-jarige over zijn overdreven wensen…

Om samen met mijn (ex-) partner het eens te worden over beslissingen wat wel en niet mag…

Om alles georganiseerd te krijgen als alleenstaande ouder en opvoeden dan ook nog leuk te vinden…

Om niet heel erg ongerust te zijn als zij stinkend naar rook thuiskomt van de verjaardagsfuif…

Om even rust in huis te hebben met mijn bazige en drukke kleuter…

Om kalm te blijven bij het zoveelste slecht rapport…

Om het belang van de kinderen bovenaan te zetten tijdens onze heftige echtscheiding…

Kortom….

‘Ben ik wel goed bezig als ouder?’

Iedere ouder stelt zich wel eens gelijkaardige vragen bij de opvoeding van zijn kinderen. Dit is heel normaal en maakt niet dat je een onzekere of ‘slechte’ ouder bent.

Soms heb je niet voldoende aan een kort winkelgesprek en heb je nood aan iemand die van op een afstand met je meedenkt en meezoekt naar nieuwe inzichten, een andere aanpak, een oplossing voor je opvoedingsprobleem in een aantal gesprekken.

Basisregel is dat ouders die zich aanmelden binnen de 7 werkdagen terechtkunnen voor een gesprek; in geval van hoge nood kan dit reeds dezelfde dag.

Ouders kunnen elke dag zonder afspraak terecht tijdens de openingsuren, of op afspraak ook ’s avonds of tijdens het weekend. Voor het maken van een afspraak wordt er rekening gehouden met de agenda van de ouder en van de opvoedingsconsulent.

De opvoedingsconsulent onthaalt de ouder gastvrij en maakt onmiddellijk tijd vrij als cliënten binnen komen.

Indien verwijzers (artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, leerkrachten, …) de drempel voor ouders om contact te nemen willen verlagen, kunnen zij (indien dit de uitdrukkelijke wens is van de ouder) tijdens het eerste gesprek meekomen en op die manier ouders toeleiden en ondersteunen.

Spreekuren kunnen tussentijds telefonisch of per mail opgevolgd worden. Indien wenselijk of aangewezen behoort een huisbezoek of kortdurende thuisbegeleiding binnen Genk ook tot de mogelijkheid.

Het ondersteuningsaanbod is ‘vraaggericht’ en kortdurend. In maximum een vijftal gesprekken gaan we samen met de ouder op zoek naar een duidelijk beeld van het probleem en inzicht in het probleem om dan te komen tot een advies op maat.

Heel wat sorteerschema’s en theoretische kaders worden gebruikt om een rangorde te maken tussen dringende, lastige of belangrijke problemen. Deze problemen worden altijd gesitueerd ten aanzien van de normale ontwikkelingstaken van de jongeren, de opvoedingspatronen én de realiteit van het gezin en de omgeving waar men opgroeit. De keuze van probleemaanpak wordt bepaald door de agenda van het gezin. De opvoedingsconsulent zal indien dit niet indruist tegen de veiligheid en de ontplooiingskansen van het kind zoveel mogelijk verdergaan op de voorgestelde aanpak en oplossingen van de ouders.

Erkenning van de ouder als eerste opvoedingsverantwoordelijke en gelijkwaardigheid tussen ouder en opvoedingsconsulent is een basisvoorwaarde voor een goed pedagogisch advies. De vragen en behoeften van de ouder ‘hier en nu’ zijn steeds richtinggevend voor de ondersteuning. Indien we tussentijds of aan het einde van de gesprekken besluiten dat de vraag té complex is of dat er meer gespecialiseerde of langdurigere hulp vereist is, zullen we begeleid doorverwijzen.

Het kader waarin er gewerkt wordt is een verzameling van systeemgericht werken in combinatie met de sociale leertheorie. De context waarin de dagdagelijkse opvoeding plaatsvindt is een zeer belangrijk gegeven dat wordt meegenomen zowel in de analyse als in de aanpak van het probleem. Beleving van ouders en het gedrag van kinderen in het hier en nu krijgen de aandacht; verandering wordt voornamelijk nagestreefd door te werken met de ouders.

Afhankelijk van het thema waarrond gewerkt wordt, de leeftijd van de kinderen en de kwaliteit van de relatie kunnen kinderen (maar zeker jongeren) tijdens de gesprekken deelnemen. Indien het een meerwaarde is kunnen er ook (deel)sessies met kinderen individueel georganiseerd worden.

Het uiteindelijke doel van de gesprekken is de opvoeding thuis terug hanteerbaar te maken.

1.Het realiseren van een info- en vraagbaak via de opvoedingswinkel

De opvoedingswinkel is het uithangbord en meest laagdrempelige initiatief van vzw PAS. In de kleurrijke rekken vind je algemene informatie over allerlei opvoedingsthema’s: zoals zindelijkheid, eet- en slaapproblemen, puberteit en drugs. Iedere leeftijdsfase gaande van baby tot adolescent komt aan bod. De folders en brochures kunnen ter plaatse ingekeken, meegenomen of gekocht worden. De ruimte is kindvriendelijk ingericht met een speelhoek . Kinderen die hun ouders vergezellen kunnen hier terecht terwijl de ouders een gesprek hebben met een opvoedingsconsulent.

De opvoedingswinkel is er voor alle ouders uit de regio van Genk met opvoedingsvragen over het opvoeden en opgroeien van kinderen.

Je kan er snel terecht met je vragen; bovendien is het aanbod gratis en beslis je zelf wanneer je voldoende geholpen bent.

Discretie is gegarandeerd.

De winkel is gelegen in het centrum van Genk, vlot bereikbaar. Er zijn grote etalages mét informatie die uitnodigen om naar binnen te stappen. De opvoedingswinkel richt zich voornamelijk naar ouders, maar ook andere opvoeders kunnen er terecht.

De talrijke info-dragers (raamschilderingen, affiches, folders, een jaarlijkse vormingskalender, de lokale pers, de website, …) zorgen voor een ruime bekendmaking over het opvoedingsondersteunend aanbod in de regio Genk en over het actueel cursus- en trainingsaanbod.

Tijdens de openingsuren is een opvoedingsconsulent permanent aanwezig om ouders te ontvangen, te luisteren naar hun verhaal en hen wegwijs te maken in het meest aangewezen ondersteuningsaanbod.

De opvoedingswinkel is minimaal elke weekdag open in de namiddag van 13.00u-17.00u. Dinsdagavond kan je terecht tot 19.00u. Donderdag- én zaterdagvoormiddag is de winkel open van 9.00u-12.00u.

Uiteraard kan je in de opvoedingswinkel ook telefonisch (089/36 79 40) of digitaal

(info@opvoedingswinkel.be ) terecht voor je opvoedingsvragen.

8. Nieuwe éénmalige initiatieven of projecten:

TOP

De interventie moet zo vroeg mogelijk beginnen (kinderen tussen 1 en 2,5 jaar): warme toeleiding naar kleuterschool ifv ‘kleuterparticipatie’ in nauwe samenwerking met netwerkpartners oa Kind en Gezin

De interventie moet zich richten op betrokkenheid en participatie van ouders én kinderen: ouders ondertekenen gezamenlijk een engagementsverklaring om het programma volledig uit te doen; bij alle oefeningen staat de interactie tussen ouder en kind centraal met oog op ‘beter toegerust’ zijn bij aanvang kleuteronderwijs

De intensiteit van de interventie moet hoog én veilig zijn: ouders worden wekelijks bezocht of bij mekaar geroepen gedurende 48 weken; dit gebeurt middels de inzet van een contactmedewerkster die naast de taal van de deelnemende gezinnen ook het Nederlands perfect beheerst

De programmadoelen dienen goed gedefinieerd te worden en gericht op de ontwikkelingsgebieden van het jonge kind die de leervoorwaarden bevorderen: het programma is inhoudelijk opgebouwd rondom verschillende ontwikkelingsgebieden: veiligheid en hechting, taal- en spelontwikkeling, autonomie en socialisatie, verstandelijke ontwikkeling, ….De concrete interventies zijn telkens opgebouwd rondom 4 cruciale vuistregels die impact hebben op de onderwijskansen van kinderen.

Strategie en begeleiding dienen zo goed mogelijk aan te sluiten bij normen en waarden van thuiscultuur indien het gaat om etnische minderheden: programma vindt plaats in de sterkst aanwezige thuistaal.

Een goede structuur is een voorwaarde voor succes van het programma: het programma is in licentie aangekocht door de Stad Genk van het Nederlands Jeugd Instituut en het totale programma-verloop is geprotocoleerd en dient systematisch gevolgd te worden.

De contactmedewerksters worden permanent opgeleid, getraind en gecoacht door de projectcoördinator (introductietraining, wekelijkse coaching, functiegerichte training en een persoonlijke loopbaanbegeleiding.

TOP

5.Instapje

Ga naar: www.instapje.be

Kinderen spelenderwijs stimuleren

Instapje is bedoeld om de onderwijskansen te bevorderen en is bedoeld voor ouders met de jongste doelgroep kleuters tussen 1 en 2,5 jaar.

Door Instapje wordt de omgang tussen ouder en kind bevorderd. Dat wil zeggen dat ouders hun kind meer gaan ondersteunen en stimuleren, bijvoorbeeld dat ze vaker positief reageren of meer praten met hun kind. Daardoor wordt de ontwikkeling van kinderen bevorderd

De keuze voor dit programma kadert binnen de stedelijke beleidsprioriteit 0-6 jaar (we verwijzen naar de beleidsnota Millimeterwerk) naar aanleiding van het Lokale Onderwijs Beleid.

Instapje is een wetenschappelijk goed onderbouwd programma en uitgebreid in praktijk getest in verschillende Europese landen met positief resultaat.

Instapje voldoet aan de kenmerken die stimuleringsprogramma’s dienen te hebben om effectief te zijn